Historia Grudzy

Początki wsi nie są znane. W niemieckiej literaturze podkreślano staroniemieckie i słowiańskie pochodzenie tej nazwy. Istniała tu średnia osada słowiańska i gródek, których ślady potwierdziły odkrycia archeologiczne z okresu międzywojennego. Na pewno Grudza istniała już w XVw. i być może od razu wchodziła w obręb dóbr klasztoru benedyktynek w Lubomierzu. Istnieją przypuszczenia, że wieś może być starsza, ale wydaje się, że pierwsza wzmianka odnosi się do Lasu Rębiszowskiego, który stał się własnością klasztoru w 1307 roku.

Na pewno Grudza od 1545r. wchodziła w obręb dóbr benedyktynek z Lubomierza i ich własnością pozostawała aż do kasaty w 1810r. Po wojnie 30-letniej założono Kłopotnicę, która uchodziła za kolonię Grudzy.

W 1726r. obciążenia podatkowe tutejszych chłopów szacowano na 1.000 talarów., a więc była to duża wieś. W 1765r. wartość majątku klasztornego w Grudzy szacowano na 5.224 talary, a mieszkało tu 18 kmieci, 42 zagrodników, 90 chałupników i 17 rzemieślników. W 1786r. był kościół katolicki z plebanią i wiatrak, a mieszkało 22 kmieci, 66 zagrodników i 26 chałupników.

Po sekularyzacji dóbr klasztornych Grudza wchodziła nadal w obręb tej samej posiadłości, ale była ona zarządzana przez królewski urząd dzierżaw w Lubomierzu. W 1825r. były tu już 203 domy, kościół katolicki, szkoła z nauczycielem i pomocnikiem nauczyciela oraz wiatrak. Wśród mieszkańców było 6 tkaczy bawełny i 6 lnu oraz po 3 bednarzy, kowali i ślusarzy. Ewangeliccy mieszkańcy wsi należeli do parafii w Proszowej. W 1840r. liczba domów wzrosła do 218. Przy kościele i szkole działała fundacja. Do parafii należała też Kłopotnica i Nowa Kamienica z powiatu jeleniogórskiego. Pomocnik nauczyciela obsługiwał szkołę filialną w Kłopotnicy. Nadal był wiatrak i browar. Działało 400 prządków, 10 rzemieślników i 23 handlarzy, a więc praktycznie cała dorosła ludność utrzymywała się głównie z tkactwa lub innych rzemiosł. Miejscowe warunki glebowo-klimatyczne nigdy nie sprzyjały rozwojowi rolniczemu.

W 1865r. przeprowadzono linie kolejową i chociaż w Grudzy nie powstała stacja, przyczyniła się do zainteresowania wsią. W 2poł. XIXw. Grudza zaczęła być wsią letniskową, chociaż nigdy nie zyskała dużej renomy. Opisywano ją w przewodnikach, zachwalano widoki, a wiatrak przekształcono w wieżę widokową, przy której powstała gospoda.

Po 1945r. Grudza przestała pełnić funkcję letniskową, pozostała tylko wsią rolniczą. Wieża popadła w ruinę. W dawnym folwarku klasztornym ulokowano zakład SKR. Część budynków rozebrano, wieś znacznie wyludniła się.

Po II wojnie światowej wieś, podobnie jak sąsiednie miejscowości, została zasiedlona przez osadników pochodzących głównie ze wschodniej i centralnej Polski, w dużej części z terenów zajętych przez ZSRR. Przed wojną stan liczebny ludności wynosił 660 mieszkańców, jednak obecnie obserwuje się tendencję do wyludniania się wsi, liczba mieszkańców wynosi bowiem zaledwie 251 osób.

 

 

Comments are closed.